All Posts By

Elias Chatzitheodoridis

Παρουσίαση του εργαστηρίου μας στην Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 19 Μαρτίου 2019

By | Δημοσιότητα, Νέα

Αναζητούν τις απαντήσεις ατενίζοντας το Διάστημα!

Επιστήμονες αστροβιολόγοι ψάχνουν την τελευταία δεκαετία τα πρώτα ίχνη της ζωής στο Σύμπαν, ξεκινώντας κυρίως από τη μελέτη των μετεωριτών από τον πλανήτη Αρη

Επισκευθείτε την ιστοσελίδα της εφημερίδας.

Αναζήτηση των ιχνών της ζωής στο σύμπαν: που και πως!, 13η Διημερίδα Βιολογίας, 15-16 Μαρτίου 2019 Ράλλειο Γενικό Λύκειο

By | Ομιλίες

Η Αστροβιολογία είναι ένα καινούργιο διεπιστημονικό πεδίο έρευνας όπου βιολόγοι, γεωλόγοι, και χημικοί αναζητούν τα πρώτα ίχνη της ζωής στην γη και σε άλλους πλανήτες. Μελετά επίσης και τα περιβάλλοντα, καθώς και τις πρώτες χημικές αντιδράσεις που ανόργανα ή οργανικά μόρια συνδυάστηκαν για να δημιουργήσουν τον πρώτο ζωντανό οργανισμό, όπως φυσικά τον αναγνωρίζουμε σήμερα ή όπως υποθέτουμε ότι πιθανότατα αυτός ήταν. Η σύνδεση με τη γεωλογία έγινε γιατί τα ίχνη της ζωής φυλάσσονται πολύ καλά μέσα στα ορυκτά και τα πετρώματα, και μόνο εκεί μπορούμε να τα βρούμε. Άλλωστε, η παλαιοντολογία θεωρείται μέρος της γεωλογίας και διδάσκεται στα προγράμματα σπουδών των γεωλογικών τμημάτων. Κάποια από τα ίχνη αυτά μπορεί να βρίσκονται ακόμη στη γη μας, ωστόσο αυτό δεν είναι πολύ πιθανό μιας και τα πρώτα πετρώματά της ανακυκλώθηκαν πολλαπλώς λόγω των τεκτονικών κινήσεων. Είναι όμως πολύ πιθανό να βρίσκονται ακόμη σε άλλους πλανήτες, γι’ αυτό και τους εξερευνούμε, όπως για παράδειγμα τον Πλανήτη Άρη που συνεχώς μας δίνει πληροφορίες για ένα πολύ φιλικό για την ζωή περιβάλλον που επικρατούσε στο παρελθόν. Δική μας έρευνα κατέληξε επίσης ότι και στην πρόσφατη ιστορία του πλανήτη (τελευταίο μισό δισεκατομμύριο χρόνια ή ακόμη και τώρα)  μπορεί ακόμη να υπάρχουν φιλικά για την ζωή περιβάλλοντα.
Η αναζήτηση της αρχής της ζωής αυτή μας οδήγησε σε νέα μονοπάτια που ταυτίζονται και με τις αρχικές μας φιλοσοφικές ανησυχίες και ερωτήματα, δηλαδή: Πώς ξεκίνησε η ζωή και σε ποια περιβάλλοντα; Ξεκίνησε εδώ στην γη μας ή είμαστε όλοι εξωγήινοι; Ποια είναι τα φυσικοχημικά όρια ύπαρξης της ζωής;
Θα παρουσιάσουμε κάποια από τα αρχαιότερα πετρώματα στην γη μας που περιέχουν ενδείξεις για τις μορφές της αρχαιότερης ζωής στην γη, θα δείξουμε κάποια μικροπεριβάλλοντα σε μετεωρίτες του Άρη που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ζωή, και θα καταλήξουμε με την περιγραφή καινοτόμων τεχνικών ανάλυσης που χρησιμοποιούμε για την αναγνώριση των μοριακών ιχνών που αφήνει η ζωή στα πετρώματα και τα ορυκτά αυτών των περιβαλλόντων.

Ομιλία στο Cafe Scientifique, ΚΕΛΑΡΙ Θησείο, Αθήνα, Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου 2018

By | Ομιλίες

Παρακολουθήστε μαγνητοσκοπημένη και αναρτημένη στο Bodossakis Lectures on Demand (BLOD) την πλήρη ομιλία που έγινε στο Cafe Scientifique, ΚΕΛΑΡΙ Θησείο, Αθήνα, Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου 2018, 7:00 μ.μ., με τίτλο “Αστροβιολογία: Η Επιστήμη της Αναζήτησης και της Εξέλιξης της Ζωής“.

Η αναζήτηση της ζωής σε άλλους πλανήτης δημιούργησε την Αστροβιολογία, ένα καινούργιο διεπιστημονικό πεδίο έρευνας. Αν και η αναζήτηση αυτή ξεκίνησε από χημικούς και βιολόγους, συνδέθηκε άμεσα με τη γεωλογία, δεδομένου ότι και τα ίχνη της ζωής φυλάσσονται πολύ καλά μέσα στα ορυκτά και τα πετρώματα και μόνο εκεί μπορούμε να τα βρούμε. Άλλωστε, η παλαιοντολογία θεωρείται μέρος της γεωλογίας και διδάσκεται στα προγράμματα σπουδών των γεωλογικών τμημάτων. Ίσως τα ίχνη αυτά να βρίσκονται ακόμη στη γη μας, αν και αυτό δεν είναι πολύ πιθανό μιας και τα πρώτα πετρώματά της ανακυκλώθηκαν πολλαπλώς λόγω των τεκτονικών κινήσεων. Είναι όμως πολύ πιθανό να βρίσκονται ακόμη σε άλλους πλανήτες, γι’ αυτό και τους εξερευνούμε, όπως για παράδειγμα τον Πλανήτη Άρη. Το εύρος της πληροφορίας που αντλήσαμε μέχρι τώρα ήταν τέτοιο που πλέον αυτές οι επιστήμες έχουν τόσο πολύ διεισδύσει η μία στην άλλη, ώστε μπορούμε να θεωρήσουμε την Αστροβιολογία σαν μια αυτόνομη επιστήμη, ενώ διαφαίνεται πλέον η ανάγκη δημιουργίας προγραμμάτων σπουδών Αστροβιολογίας. Αυτή η αναζήτηση τελικά μας οδήγησε σε νέα μονοπάτια που ταυτίζονται και με τις αρχικές μας φιλοσοφικές ανησυχίες και ερωτήματα, δηλαδή: Πώς ξεκίνησε η ζωή και σε ποια περιβάλλοντα; Ξεκίνησε εδώ στην γη μας ή είμαστε όλοι εξωγήινοι; Ποια είναι τα φυσικοχημικά όρια ύπαρξης της ζωής;

Στην ομιλία γίνεται αναφορά στις βασικές αρχές της νέας αυτής επιστήμης, και στα περιβάλλοντα που υποθέτουμε ότι ξεκίνησε η ζωή, στα είδη των ιχνών “απολιθωμάτων” που αφήνει η ζωή στα πετρώματα και ορυκτά αυτών των περιβαλλόντων, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο τα ανιχνεύουμε ή τα διακρίνουμε.

Παρουσίαση του εργαστηρίου μας και συνέντευξη του Morio Toyoshima στο περιοδικό InfoComm, Τεύχος 166.

By | Δημοσιότητα, Νέα

Διαβάστε την παρουσίαση του εργαστηρίου μας και την συνέντευξη του Morio Toyoshima, προσκεκλημένου του εργαστηρίου μας, στο τεύχος 166 του εξαιρετικού περιοδικού για τις τεχνολογίες InfoCom της SmartPress (http://www.smartpress.gr).

Infocom - Morio247

Society and Ethics in Astrobiological Research (Συνέδριο AbSciCon2019)

By | Συνέδρια

AbSciCon 2019 (Astrobiology Science Conference)
AGU (American Geophysical Union)
24-28 June 2019 in Seattle, Washington, USA.

Νέο deadline για κατάθεση περιλήψεων ομιλιών: Τετάρτη, 6 Μαρτίου.

Ιστοσελίδα: https://agu.confex.com/agu/abscicon19/prelim.cgi/Session/68276

Astrobiology is an inherently collaborative endeavor across disciplines and geographical boundaries, providing an excellent example of international cooperation among a large number of disciplines.   Astrobiology also tackles the fundamental questions that we need to address as an advanced society.   So at the same time as being an innovative science, astrobiology enjoys high public interest, and its research has strong societal and ethical implications that extend beyond its laboratories and lecture halls.   This session will provide a forum for those who wish to discuss the societal and ethical implications of astrobiology, as well as the role of the social sciences and humanities in optimizing the positive contribution that astrobiology can make to people’s lives.   The session will inform the scientific community about the ‘big’ societal questions astrobiology as a field of knowledge evokes, and discuss astrobioethics, the moral implications of astrobiological research and the activities it enables. These include sending humans to Mars, Planetary Protection, and the social responsibility of the astrobiologist to society.  Abstracts are welcome that address the interactions between scientific, societal and ethical perspectives, including comparison to historical perspectives, as well as the development of science and sustainability of space research in the near future.

Διεθνές Συνέδριο “Impacts and their role in the Evolution of Life”

By | Νέα, Συνέδρια

The aim of this meeting is to bring together leading researchers from different backgrounds (geologists, geophysicists, astronomers, geochemists, evolutionary biologists, and other researchers with an interest in impact studies) to discuss the influence that impact has had on the evolution of our planet and, possibly, on the emergence of life as well as to exchange recent advances in impact science regarding both terrestrial and planetary impacts.

Read More

AbSciCon 2019 (AGU) – Session: Science Fiction and Astrobiology (65874)

By | Συνέδρια

24-28 June 2019 in Bellevue, Washington, USA.

Νέο deadline για κατάθεση περιλήψεων ομιλιών: Τετάρτη, 6 Μαρτίου.

The aim of this session is to discuss the relations between astrobiology and science fiction.
It is well established that many scientists have been inspired by science fiction and that science fiction borrows heavily from science.

Considering that science fiction often depicts alien life, but also reflects on issues like synthetic biology and also in other ways challenge our understanding of life, we suspect that there are many cases where astrobiology has inspired and informed science fiction, as well as the other way around. On the other hand, science fiction can also create problems for astrobiology by creating misconceptions and faulty expectations among the public regarding the search for extraterrestrial life.

In order to scrutinize these and other issues regarding the relation between astrobiology and science fiction, it is important to consider contributions from scholars who have investigated the relation between astrobiology and science fiction but also personal experiences and reflections from astrobiologists as well as science fiction authors regarding these issues.

For the AbSciCon website follow the link:
https://connect.agu.org/abscicon/home

For abstracts follow the link:
https://connect.agu.org/abscicon/program/format-schedule

Επιστημονική Φαντασία και Αστροβιολογία

Τον Ιούνιο του 2019, στις 24-28 και στα πλαίσια του συνεδρίου AbSciCon (Astrobiology Science Conference) της AGU (American Geophysical Union) οργανώνουμε κάτι εξαιρετικό: ειδική συνεδρία με θέμα “Επιστημονική Φαντασία και Αστροβιολογία”.

Το εύρος του πεδίου της Αστροβιολογίας είναι μεγάλο γιατί βάζει μπροστά τα βασικά ερωτήματα της ύπαρξής μας: γιατί υπάρχουμε, πως ξεκίνησε η ζωή, υπάρχει ζωή αλλού στο σύμπαν, πόσο όμοια μπορεί να είναι η ζωή αλλού με αυτά που ξέρουμε (ή νομίζουμε ότι ξέρουμε, γιατί μας λείπει ακόμη πολύ γνώση και η κατανόηση πολλών φαινομένων); Η Επιστημονική Φαντασία απελευθερώνει την σκέψη και ανοίγει νέες διαστάσεις, ωστόσο θα πρέπει να εκφράζει την σημερινή κοινωνία μας, την γνώση που με τόσο κόπο έχουμε αποκτήσει, και να είναι αρωγός νέας έκφρασης και νέων ιδεών χωρίς να δημιουργεί ινδάλματα, είδωλα, και να ενισχύει φοβίες.

Όποιος/α από αυτό το ηλεκτρονικό φόρουμ ενδιαφέρεται να εκφράσει τις σκέψεις του μέσω της συνεδρίας αυτής που διοργανώνουμε με συνάδελφο από τις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, μπορεί να στείλει περίληψη της ομιλίας που θα δώσει στο συνέδριο AbSciCon19, που θα γίνει στο Hyatt Regency Bellevue in Bellevue, Washington from 24-28 June 2019 στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (USA). Η προθεσμία είναι η 23 Ιανουαρίου 2019, το βράδυ. Θα χαιρόμασταν να είχαμε περιλήψεις από συγγραφείς βιβλίων επιστημονικής φαντασίας, σκηνοθέτες, ζωγράφους, σχεδιαστές ηλεκτρονικών παιχνιδιών, και όποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί να προσφέρει στο θέμα μας.

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, ΕΜΠ, Ελλάδα.
Klara Anna Capova, Durham Univ., UK.

Για την ιστοσελίδα της AbSciCon ακολουθήστε τον σύνδεσμο:
https://connect.agu.org/abscicon/home

Για να καταθέσετε περίληψη για ομιλία ακολουθείστε τον σύνδεσμο:
https://connect.agu.org/abscicon/program/format-schedule

Μεθάνιο στον Άρη: Μια νέα διεργασία που εξηγεί την προέλευσή του!

By | Άρθρα, Δημοσιεύσεις

Το μεθάνιο, οι υπερχλωρικές και χλωρικές ενώσεις, καθώς και τα μεθυλικά χλωρίδια έχουν βρεθεί στην επιφάνεια του πλανήτη Άρη. Ωστόσο, για το πως αυτά σχηματίζονται δεν έχει δοθεί κάποια εξήγηση. Μια εξήγηση έρχεται με την τελευταία εργασία μας που έχει ανακοινωθεί και είναι προς έκδοση στο περιοδικό ACS EARTH AND SPACE CHEMISTRY.

Τα πειράματα περιελάμβαναν ακτινοβόληση με “μαλακές” ακτίνες UV (υπεριώδες) μιγμάτων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και υδροχλωρίου (HCl), μαζί με ορυκτά σαν καταλύτες. Τα ορυκτά που δοκιμάσαμε είναι τα πολύμορφα ανάτασης και ρουτίλιο (και τα δύο με χημικό τύπο TiO2), ο μοντμοριλλονίτης (ένα φυλλοπυριτικό ορυκτό), και ένα τεμάχιο πετρώματος από τον μετεωρίτη Nakhla, έναν σημαντικότατο μετεωρίτη που προέρχεται από τον Άρη και τον μελετάμε εδώ και 30 χρόνια.

Πράγματι, όλες οι παραπάνω ενώσεις σχηματίστηκαν κατά το πείραμα ταυτοχρόνως και αναλύθηκαν! Ακόμη βρήκαμε ότι σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, ακόμη και σε κατώτερες από αυτές που υπάρχουν στην επιφάνεια του Άρη, μπορούσε να σχηματιστεί μεθάνιο όταν για καταλύτη χρησιμοποιούσαμε το ορυκτό ανατάση. Αυτά είναι σημαντικά ευρήματα, γιατί όπως είπαμε εξηγούν γιατί βλέπουμε αυτές τις χημικές ουσίες στην επιφάνεια του κόκκινου πλανήτη. Είναι ένας καινούργιος μηχανισμός που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας σε επόμενες αποστολές.
Και βέβαια, ενώ το μεθάνιο γρήγορα καταστρέφεται (όπως ξέρουμε ήδη, για αυτό και το βλέπουμε περιστασιακά στον Άρη), τα άλλα μπορούν να παραμείνουν συγκεντρωμένα στην επιφάνεια του εδάφους, και με τον καιρό να διεισδύσουν σε βάθη των 5 έως και 50 εκατοστών.

Αυτές οι αντιδράσεις μάλλον συνεχίζονται ακόμη, και φυσικά δεν δημιουργούν φιλικά περιβάλλοντα για την ζωή. Άρα, όταν ψάχνουμε για ζωή στον Άρη θα πρέπει να την ψάχνουμε σε βάθος τουλάχιστον μεγαλύτερο από το μισό μέτρο! Δηλαδή, η χρήση τρυπανιών είναι απαραίτητη. Αυτό είχαμε δείξει και σε παλαιότερη εργασία μας, όπου είχαμε πάλι βρει στον μετεωρίτη Nakhla (Νάκλα) περιβάλλοντα που είναι απόλυτα συμβατά με την δημιουργία και την ύπαρξη της ζωής.
Επίσης τώρα, προτείνουμε έναν νέο μηχανισμό σχηματισμού του μεθανίου, ανόργανο, που δεν σχετίζεται με την ζωή. Άρα το μεθάνιο που βλέπουμε μπορεί τελικά να μην είναι δείκτης για την ύπαρξη ζωής!

https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsearthspacechem.8b00104